Home / Fochteloërveen / Actueel /
Verzamelpaats kraanvogels bedreigd



Met trots hebben liefhebbers in het FochteloŽrveen de eerste zomerverzamelplaats van kraanvogels in Nederland zien ontstaan. In 2013 en 2014 verzamelden er tientallen kraanvogels. De verwachting en hoop was dat het aantal dit jaar verder zou oplopen, maar dat is niet het geval. Door verjaging en verstoring wordt een unieke pleisterplaats-in-wording bedreigd.   

Naast de verstoring door luchtvaart en recreatie worden de kraanvogels van het FochteloŽrveen de afgelopen maanden geregeld verjaagd op de landbouwgronden. Dit terwijl de combinatie natuurgebied-landbouwgronden ťťn van de succesfactoren van het gebied vormt! Overigens niet alleen voor kraanvogels, maar ook voor ganzen en zwanen.


Kraanvogels op graanstoppel in 2014

Kraanvogels verjaagd van de akkers
In mei en juni 2015 arriveren nieuwe paren en kleine groepjes kraanvogels in het veengebied. Ze verzamelen hier voordat ze in september vertrekken naar een grote pleisterplaats en vervolgens op trek gaan.

De kraanvogels rusten en eten in het natuurgebied, en ook op de landbouwgronden. Overdag zit er een groep tot 28 stuks. In mei-juli zoeken ze eten op gemaaid grasland, in zomergraan of tussen de aardappels in Ravenswoud en Fochteloo. In totaal zitten in het hele gebied circa 36 kraanvogels. In augustus en september schakelen ze normaalgesproken over op oogstresten van graan en zodra de maÔs er af gaat, staat dat op het menu. Zover komt het dit jaar echter niet.

In mei en juni wordt de groep steeds verjaagd op de landbouwgronden van de Tachtig Bunder. In juni is het een periode zelfs bijna dagelijks raak, zowel  ís ochtends vroeg als ís avonds. Het begint met het verjagen van grauwe ganzen, maar die zitten er in juni niet. Ook in de polder Ravenswoud worden de kraanvogels die in juli nog over zijn geregeld verjaagd van de akkers, samen met de grauwe ganzen.    

Ook dreiging vanuit de lucht
Naast onrust op de grond, zorgt de luchtvaart voor steeds meer overlast. Nieuw zijn de drones en deltavliegers; daarnaast komen er steeds meer vliegbewegingen van helikopters en luchtballonnen. En om het compleet te maken, loopt er een snelweg over het gebied en een aanvliegroute naar Eelde met grote lijnvliegtuigen en lawaaierige kleintjes.

Luchtballonnen, helikopters en lijnvliegtuigen verjagen soms kraanvogels. Ook de verzamelplaats van de kraanvogels ondervindt hinder van de vliegtuigen op de aanvliegroute van Eelde. In juni 2015 wordt een groep kraanvogels opgejaagd door een lijnvliegtuig (eigen waarneming). Een paar dagen later jaagt een luchtballon de groep kraanvogels en lepelaars op (waarneming vogelaar op waarneming.nl). Dit zijn slechts enkele van de vele voorbeelden, en niet alleen dit jaar. De opeenstapeling van verstoringen is een knelpunt dat ook al in het broedseizoen speelde, zie een eerder bericht op de site.

Het gevolg van de verstoringen is namelijk dat de kraanvogels de plek links laten liggen. Zo ook dit jaar. Een groep van 11 en een paar vertrekt de volgende ochtend, schroeft tot grote hoogte en glijdt in oostelijke richting af. Een paar dagen later komt alleen een paartje terug. De vaste groep van ongeveer 18 stuks is daarna niet meer gezien. Er zit nog even een groepje van 8 met een geringde kraanvogel uit Duitsland. Ook deze groep is een week later vertrokken. De laatste weken van juli neemt het aantal iets toe en zijn er weer 12-16 kraanvogels.


Passage van een lawaaierig lijnvliegtuig verjaagt een groep kraanvogels, juni 2015.

Keren de kraanvogels terug?
De kraanvogels die zijn vertrokken, zijn waarschijnlijk met een omtrekkende beweging in Dwingeloo terecht gekomen. Het Dwingelderveld heeft er hiermee een attractie bij met een groep van 18 kraanvogels in juli. Waarschijnlijk gaat het om ďonzeĒ kraanvogels.

Een paar jaar geleden werd al eens heen en weer gependeld tussen het Dwingelderveld en het FochteloŽrveen na verstoring. De verwachting is dat de kraanvogels terugkeren in het FochteloŽrveen zodra er graan wordt geoogst. Op de eerste twee in juli geoogste graanpercelen foerageert inmiddels een groepje van 8-12 kraanvogels. Vanaf 6 augustus wordt meer graan geoogst en een week later is de oogst op zijn hoogtepunt. Hopelijk komen de andere groepjes kraanvogels terug naar het veengebied en wordt de veiligheid van de verzamelplaats hersteld. In elk geval geven de ontwikkelingen dit jaar aan dat het noodzakelijk is een en ander voor de toekomst beter te borgen.

Noodzakelijk: richtlijnen vastleggen en naleven
Eťn van de kernopgaven van Natura 2000 in het FochteloŽrveen is het zorgen voor voldoende rustgebied voor soorten als de kraanvogel. Lawaai en verstoring zijn echter aan de orde van de dag. De opeenstapeling van verstoringen heeft een negatief effect op de kraanvogels, zowel in het broedseizoen als in de verzamelperiode.



Voor het behoud van de kraanvogels is het noodzakelijk dat er foerageergebied wordt aangewezen waar ze rustig kunnen eten. Voor overwinterende kwalificerende ganzensoorten geldt ook het belang van een veilige foerageer- en slaapplek. Bij rietganzen hebben we al gezien dat als gevolg van verstoring de verblijfsduur per gans afneemt.

En wat te denken van andere soorten? Dit voorjaar zagen we prachtige schouwspelen van honderdduizenden spreeuwen die elke dag van en naar de slaapplaats vlogen. Geen mens die daar niet van onder de indruk raakt. In de zomermaanden benutten slangenarenden, boomvalken, gierzwaluwen, zwaluwen, meeuwen en vele andere vogels het luchtruim om te foerageren. Niet voor niets is het FochteloŽrveen aangewezen als special protected area onder de Vogelrichtlijn, wetland en Natura 2000-gebied. Jaarlijks gaat het om tientallen miljoenen vliegbewegingen!

Voor elk Natura 2000 gebied wordt een beheerplan geschreven met veel informatie over het gebied en met aanbevelingen en richtlijnen om de risicoís en knelpunten aan te pakken. Het wordt tijd dat dit ook hier in praktijk wordt gebracht.

De provincie is verantwoordelijk voor het schrijven van het beheerplan FochteloŽrveen, alsmede voor de aanwijzing van het stiltegebied en de ganzenproblematiek. In het beheerplan kan veel worden geregeld en kan helder worden aangegeven wat kan en niet kan. Daarna is het een kwestie van  handhaven en scherp blijven.       
 


delen






contact
tags
Bureau De Kraanvogel
FochteloŽrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989