Home / Fochteloërveen / Actueel /
Bijzonder broedseizoen kraanvogels Fochteloėrveen

Het aantal kraanvogels in het Fochteloėrveen groeit. Voor het 14de jaar op rij broeden ze in dit unieke gebied. In 2014 is het aantal paren toegenomen tot negen. Zeven paar bouwen een nest en zes broeden succesvol. Er zijn waarschijnlijk acht kuikens geboren, waarvan één op de geboortedag is gestorven. In totaal zijn er ca. 44 kraanvogels in het wetland. 

Nieuw paar is bezig met schijnparing waarbij het vrouwtje rechtop blijft staan terwijl ze wordt benaderd door manlief. Dit gedrag is bedoeld om de binding tussen de partners te versterken. Maart 2014

Populatie en concurrentie groeit
De toename van het aantal paren in het veengebied loopt parallel aan de vernatting. Afgelopen winter is het water opgezet in het Fochteloėrveld, in delen van het Fochteloėrveen en the Dutch Crane Resort. Het water staat dit voorjaar in een flink deel van het veen hoger dan voorheen. Het heeft geresulteerd in nieuw broedgebied en meer paren.

Naast de zeven broedparen zijn er twee territoriumparen en een solitaire man in het gebied. Broedparen onderling zitten elkaar dwars en landjepik is aan de orde van de dag. Er is nog een groep van 17 kraanvogels aanwezig, die geregeld uiteen valt in kleine groepjes en omzwervingen maakt. Deze groepjes zorgen voor onrust op de broedplaats. Solitaire mannen verleiden vrouwtjes van broedparen, nieuwe paren laten duetten horen en proberen een plekje te verwerven. Gevestigde paren reageren erop als grenzen worden overschreden. Ze verlaten dan het nest om de indringers te verjagen met duetten en als het nodig is komt het tot trappen en vechten. Door deze concurrentie wordt het risico op predatie van eieren door kraai of raaf vergroot.  


Hangjongeren in het Fochteloėrveen, april 2014. Hier leren pubers elkaar kennen en vormen zich paren.    


Groepje vrijgezellen op gemaaid grasland. Mei 2014

Negen paren
De bijna verdubbeling van het aantal broedparen is opmerkelijk. Op twee plaatsen is in het voorjaar dagenlang onrust en geroep. Daar zitten de nieuwe broedparen. Eén paar heeft een plek gevonden tussen bestaande territoria in. Het tweede paar heeft een ‘bestaand’ paar verjaagd en de helft van hun gebied overgenomen. Weer een ander paar is afgelopen winter/voorjaar uit elkaar gegaan. Een indringer zit daar al sinds het voorjaar van 2013 onrust te stoken en uiteindelijk gaat het vrouwtje er met het mannetje vandoor. Het mannetje dat overblijft, is niet lang alleen en in het voorjaar zelfs weer even met zijn ex. Hij blijft de broedplaats trouw. 


Kempkranen? Er zijn geregeld gevechten tussen mannen kraanvogels, zoals hier in Veenhuizen, voorjaar 2014. Op deze plek is het “oude” paar verjaagd en de plek ingenomen door een nieuw paar.


De indringer en het vrouwtje verwerven een eigen territorium door een gevestigd paar te verjagen. Het verjaagde paar verdwijnt van de radar. Vermoeden is dat deze twee zich ook hebben gevestigd tussen bestaande territoria in, maar dat moet nog worden bevestigd. De kraanvogels zijn individueel herkenbaar, maar het wordt lastiger nu er meer komen die op elkaar lijken. Doordat ze niet geringd zijn, verkrijg je deze informatie alleen met intensief observeren. Daarbij helpen de aanvullingen van de kraanvogelwachters in de toren, waarover straks meer.

De eerste broedparen zitten in maart op eieren, drie weken eerder dan in het koude voorjaar van 2013. Rond Pasen kruipen de eerste kuikens uit het ei. Twee paar verliezen het legsel en nalegsel. Bij één paar gebeurt dit net voor de uitkomst van het eerste legsel en net na de uitkomst van het nalegsel, omdat een vos met welpen zich vlakbij het nest vestigt. De overgebleven vijf paar hebben kuiken(s) van 5 tot 9 weken oud. als ze allemaal nog leven.

Kraanvogels kijken, prachtig! Maar wel op veilige afstand
Grote, rustige natuurgebieden met kleddernatte broedplaatsen zijn het leefgebied van kraanvogels. Rust op de broedplaats wordt onderschat in ons dichtbevolkte landje. In veel natuurgebieden is onvoldoende rust en wint recreatie terrein, ten koste van kwetsbare broedvogels. Zelfs in het Fochteloėrveen wordt de sterke toename van recreatie een bron van zorg. Opvallend is dat legsels vaak mislukken op zondag, de drukste dag van de week.

Door met uitkijktorens te werken, kan het publiek de charismatische vogel op veilige afstand volgen. Broedende kraanvogels gaan van het nest als andere kraanvogels of een vos te dicht bij komen, maar ook als ze mensen zien. Bij mensen geldt in open gebied een verstoringafstand van honderden meters. Zodra ouders van het nest gaan, blijven eieren onbewaakt achter. In de periode met kleine jongen geldt dezelfde verstoringafstand, maar gaan ouders met jongen in dekking.

Als er constant rust is in een terrein, wordt de verstoringsafstand kleiner. Kleine kuikens moeten een groot deel van de dag eten om uit te groeien tot een 1,20 meter grote vogel. Als ze een maand oud zijn, kunnen ze aardig uit de voeten. Het duurt echter tien weken voordat ze kunnen vliegen. Paden door geschikt foerageergebied zijn  een crime, omdat door verstoring ouders en kuikens van elkaar gescheiden kunnen worden, wat de kans op predatie vergroot.  


Zo moet het zijn! Familie met 5 weken oude jongen rustig foeragerend op grasland. Mei 2014

Kraanvogelwachters
Het hele jaar door worden kraanvogels in het Fochteloėrveen gevolgd. De broedparen worden in kaart gebracht in opdracht van de Vereniging Natuurmonumenten. In de broedtijd staan kraanvogelwachters in de grote uitkijktoren. Deze liefhebbers zijn gefascineerd door de grote vogel en het natuurgebied. In 2014 krijg ik geregeld nuttige aanvullingen op mijn eigen waarnemingen. In het broedseizoen hangen camera’s in het veen en wordt het toezicht verscherpt. Daarnaast wordt ’s onregelmatig ochtends en ’s avonds gepost vanuit bomen.


Direct onder de staart van het vrouwtje rechts loopt een kuiken van enkele dagen oud. Na drie uur posten vanuit een dichte grove den ontdekt. April 2014  


Nieuw broedpaar in dichte vegetatie van pitrus. Mei 2014

Landelijke ontwikkeling
Na de vestiging in het Fochteloėrveen in 1999 en het eerste broedgeval in 2001 zijn geschikte broedgebieden in Noord-Nederland verkend door kraanvogels. Nu, 15 jaar later, bezoeken kraanvogels in heel Nederland potentieel geschikte gebieden: van Noord-Holland tot Zeeland en van Limburg tot Groningen.

Dit is de proef op de som: nu zal blijken waar beheer wordt uitgevoerd dat voldoet aan de eisen van de kraanvogel. Tot nu toe beperkt zich dat tot het Fochteloėrveen, het Dwingelderveld en de Engbertsdijksvenen. Alleen in het Fochteloėrveen broeden jaarlijks meerdere paren en groeit de populatie. In het Dwingelderveld zit al jaren een paar en de laatste jaren wordt er succesvol gebroed. In de Engbertsdijksvenen is het wachten op het eerste succesvolle broedgeval. Er zit al jaren een paar kraanvogels, maar het broedsucces blijft uit. Zodra er een brede bufferzone komt en het water verder wordt opgezet, komt er meer rust en is er ruimte voor een of meerdere paren.     



delen






contact
tags
Bureau De Kraanvogel
Fochteloėrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989