Home / Fochteloërveen / Actueel /
Gooi niet weg wat we hebben opgebouwd

Van oorsprong denk je bij het FochteloŽrveen aan stilte. Dat deze waarde overdag zelfs in dit gebied een zeldzaamheid is geworden, lijken we al min of meer geaccepteerd te hebben. Echter, inmiddels verdwijnen zelfs de stille momenten Ďs ochtends en Ďs avonds. Waar zijn we mee bezig?

Het hoogveen, rijk aan zeldzame planten en dieren, is een prachtige plek om te wandelen en fietsen. Mits goed gezoneerd, hoeft dat geen probleem te zijn. Op dit moment is daarvan echter geen sprake. De ruimte die de mens opeist, bedreigt natuurwaarden. De toegenomen verkeersdruk zorgt voor lawaai, verstoring en eist dagelijks slachtoffers. Pas uitgevlogen vogels worden door autoís geschept en ook kikkers, slangen, dassen, kraanvogelkuikens zijn hun leven niet zeker als ze oversteken.

Ook het luchtverkeer blijft toenemen en veroorzaakt niet alleen verstoring, maar doet bovendien afbreuk aan het oorspronkelijke karakter van dit voor Nederland unieke natuurgebied.  


Grote vliegtuigen laag over een stiltegebied... wie bedenkt zoiets?

Beschermen moet je niet opschrijven, maar doen!
Het wetland herbergt hoge dichtheden van schaarse en zeldzame vogels. In herfst en winter vliegen dagelijks tienduizenden vogels van en naar de slaapplaats. Daarom is het aangewezen als speciaal beschermd gebied onder de Vogelrichtlijn. Het FochteloŽrveengebied krijgt er regelmatig nieuwe predicaten bij: stiltegebied, wetland, SPA en Natura 2000-gebied. Wat zijn deze waard als de bijpassende bescherming uitblijft, waarden niet worden gerespecteerd en regelgeving uitblijft of niet wordt nageleefd?

Aan lawaai op enige afstand valt niet te ontkomen. Echter, binnen de invloedssfeer van het hoogveen zou het stil moeten zijn, of zou je er in ieder geval alles aan moeten doen om die stilte te borgen. Dat gebeurt niet.

Een van de vele nieuwe activiteiten op de grens van het hoogveen en boerenland die zorgen voor verstoring, oktober 2016

Asfaltwegen doorsnijden het kwetsbare hoogveen, worden drukker en dat eist onnodig veel slachtoffers. In het weekend loopt het veengebied vol met verkeer, maar ook doordeweeks wordt het steeds meer een knelpunt.

Op de snelweg boven van het veen passeren constant vliegtuigen. Op middelgrote hoogte in de lucht zorgt dit voor een continu gebrom. De regionale luchtvaart doet er nog een schepje bovenop. Wat als over een jaar luchthaven Lelystad losgaat. Wordt dat de ondergang van het natuurgebied? 

De verkeersdruk op de wegen in het gebied vraagt om verandering.

Beschermde fauna is de klos
De recreatiedruk is na de eeuwwisseling alleen maar toegenomen en de laatste jaren aan het ontsporen. Steeds vaker zijn er gevaarlijke situaties, overtredingen, mensen in verboden gebied, etcetera. Toezicht en handhaving is er nauwelijks.

Vooral op de overgang van het hoogveen naar het extensieve grasland en het intensieve bouwland gaat veel mis. Kwalificerende niet-broedvogels van Natura 2000 en karakteristieke soorten van het hoogveen zoals heikikker, adder en kraanvogel
zijn de klos. Ze worden verstoord, opgejaagd of doodgereden. Passages over de weg - naar geschikt foerageergebied - zijn levensgevaarlijk door de verkeersdruk.

Kraanvogelouders met grote kuikens steken de weg over, op zoek naar eten in het boerenland.  

Op de Bonghaar zijn gladde slangen afgelopen decennium ďweggepestĒ door wandelaars, liefhebbers en fotografen, die vaak in rij staan om op zoek te gaan naar deze zeldzaamheid. Tientallen vrouwtjes kwamen hier om de jongen te werpen, maar daar is weinig meer van over.


Kwetsbare geboortegrond van de gladde slang is op de Bonghaar bijna verdwenen.

Op het zandpad van de Helomaweg naar de Drentse weg in Veenhuizen zat een restpopulatie met levendbarende hagedissen. Ook deze is verdwenen, waarschijnlijk door steeds terugkerende werkzaamheden aan het zandpad en de toegenomen drukte daar.    

Zwanen en ganzen laten gebied links liggen door verstoring
Zwanen en toendrarietgans staan al jaren onder druk, ook omdat er steeds nieuwe vormen van verstoring en recreatief medegebruik komen. Assen heeft al vele honderden hectares aan rust- en foerageergebied opgeslokt en dijt nog verder uit.


Beschermde ganzen worden verjaagd in het foerageergebied.

Om te voldoen aan de verplichtingen in het beheerplan FochteloŽrveen zijn rustige foerageergebieden nodig. Kwalificerende soorten zijn nu tussen wal en schip beland en overgeleverd aan willekeur.

Voorbeeld: toendrarietgans
De toendrarietgans is een wintergast uit SiberiŽ en kwalificerende niet-broedvogel Natura 2000. Veel toendrarietganzen arriveren al in september en oktober. Ze krijgen vooral de laatste jaren direct te maken met verstoring en bejaging. De piek van het aantal ganzen wordt tegenwoordig in het najaar bereikt, maar door verstoring vertrekken de meeste weer. De hele winter komen nieuwe ganzen, maar blijft sprake van verstoring door verjagen, en ook onbewust door recreanten en nieuwe activiteiten in het foerageergebied.

Aardappeleters uit Rusland

In het beheerplan zijn maatregelen opgesomd om de kwaliteit van het foerageergebied te verbeteren, onder andere door opslag van struiken en bomen langs wegen in het foerageergebied te sparen. Dichte opslag van struiken en bomen langs wegen en paden verkleint namelijk de verstoringsafstand en vergroot het foerageergebied van wintergasten. Ondanks aanbevelingen gaan gemeenten door met het kappen en klepelen van opslag van struiken en bomen.  

Wat je met rust laat, kan groeien
In 2012 schreven we een boek waarin we hebben geprobeerd op positieve wijze de aandacht te vestigen op dit bijzondere, voor Nederland unieke gebied. De titel '
Wat je met rust laat, kan groeien' geeft aan wat je kunt bereiken op het moment dat je zorgvuldig omgaat met de waarden en potentie van een natuurgebied. In het boek geven we daarvan veel meer voorbeelden dan we in dit artikel kunnen doen.

Er is heel veel nodig geweest om dit te bereiken; er is echter maar weinig nodig om het weer te verliezen. Laten we er samen alles aan doen om dat te voorkomen. Het enige dat het vraagt is liefde voor de natuur en de bereidheid om als mens een stapje terug te doen.



delen






contact
tags
Bureau De Kraanvogel
FochteloŽrveen 10
8428 RR Fochteloo
0516-588589
Het Waait
Twelloseweg 10a
7439 AS Steenenkamer
0570-618989